Περιοδικό

33 χρόνια χωρίς τον ποιητη της Ρωμιοσύνης

 

 Γιάννης Ρίτσος

Ο ποιητής της «τελευταίας προ Ανθρώπου εκατονταετίας».

33 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου μας ποιητή

της Δέσποινας Παπαδοπούλου

Ήταν 11 του Νοέμβρη του 1990,  που «μαρμάρωσαν τα δέντρα, τα ποτάμια κι οι φωνές» γιατί λύγιζε κι έγερνε στη γη ο μέγας «κέδρος» της ελληνικής ποίησης στον 20ο αιώνα, ο Γιάννης Ρίτσος.

Για την Μονεμβασιά όπου γεννήθηκε την πρωτομαγιά του 1909  και όπου ενταφιάστηκε γράφει:

«Κυρά Μονοβασιά μου, πέτρινο καράβι μου.

Χιλιάδες οι φλόκοι σου και τα πανιά σου.

Κι όλο ασάλευτη μένεις

να με αρμενίζεις μες στην οικουμένη»

Ο Γιώργος Π. Σαββίδης στην εισήγησή του για την ανάδειξη του ποιητή σε διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 1975 είπε:

«…με το έργο του εισήλθε σε όλα τα ορατά και νοητά, άντλησε από το βάθος του χρόνου και το πλάτος του κοινωνικού χώρου. Εκμεταλλεύτηκε δυναμικά τον πλούτο της νεοελληνικής γλώσσας…μας πλούτισε με πλήθος ταπεινών αντικειμένων «αυτών των μικρών συσσωρευτών της χρήσιμης ανθρώπινης ενέργειας, αυτών των καθημερινών μύθων», καθώς λέει ο ίδιος, δίνοντάς τους φωνή, μεταμορφώνοντας το ευτελές σε μοναδικό. Συμφιλίωσε τους αγώνες για τα καίρια προβλήματα της εποχής μας με την εσωτερική βίωση των πραγμάτων και την αναζήτηση του νοήματος της ύπαρξης…».

Η Χρύσα Προκοπάκη γράφει στην «Ανθολογία Γιάννη Ρίτσου»:

«Αν κάποιος θα ΄θελε να διαβάσει την ιστορία του αιώνα, θα την έβρισκε ακέρια στην ποίηση του Ρίτσου: στα ποιήματα που την κατέγραψαν σαν χρονικό, στα εγερτήρια άσματα, σε ύμνους ηρώων και ελεγεία, στη μεταπλασμένη ποιητικά βιογραφία του. Κι ακόμα, πιο βαθιά, στο εσωτερικό οδοιπορικό του ποιητή, που το αποτύπωνε μέρα τη μέρα με σαφήνεια ή υπαινικτικά. Κι αυτό το «υπαινικτικά» λέει περισσότερα για τη βία του καθεστώτος, τις νοοτροπίες και τη συμβατική ηθική, τους ιδεολογικούς πειθαναγκασμούς. Με προσωπεία και δάνειες φωνές αρθρώνει την αλήθεια του….Πάνω από εκατό ποιητικές  συλλογές και συνθέσεις, εννέα πεζογραφήματα (μυθιστορήματα τα ονομάζει), τέσσερα θεατρικά, όπως και μελέτες για ομοτέχνους συγκροτούν το κύριο σώμα του έργου του. Πολυάριθμες μεταφράσεις,  χρονογραφήματα και άλλα δημοσιεύματα συμπληρώνουν την εικόνα του χαλκέντερου δημιουργού…»

Είναι αυτός ο ποιητής, ο «απαρηγόρητος  παρηγορητής του  κόσμου»  που  γι’ αυτόν

ο Κωστής Παλαμάς έγραψε:

«παραμερίζουμε, ποιητή, για να περάσεις»

που στο έργο του Ρίτσου ο Λουί Αραγκόν  αισθάνθηκε «το βίαιο τράνταγμα μιας μεγαλοφυΐας»,

που ο Πάμπλο Νερούδα, όταν πήρε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1972, δήλωσε:

«Ξέρω κάποιον άλλο με περισσότερα προσόντα γι’ αυτή την τιμή: τον Γιάννη Ρίτσο».

Από το τεράστιο σε ποσότητα και ποιότητα έργο του μεγάλου μας ποιητή θα παραθέσω μόνο κάποιους στίχους από την ποιητική σύνθεση «Αναφιλητό» που έγραψε συγκλονισμένος από τον θάνατο της δίχρονης βαφτισιμιάς του Φωτεινούλας Φιλιακού και συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή «Υδρία» 1957-58. Άραγε τι θα έγραφε σήμερα ο ποιητής αντικρίζοντας τη φρίκη, τη σφαγή τόσων παιδιών στη Γάζα;

«…Πού ναι μια γη να πατήσουμε;

Ένα παιδί πεθαίνει—

όλος ο κόσμος μια αδικία

όλος ο χρόνος μια αδικία.

Άδικο η ζωή.

………………………..

Αχ, Φωτεινούλα,

όταν ένα παιδί πεθαίνει

καθένας χάνει ένα παιδί,

όταν πεθαίνει το παιδί μας

πεθαίνουν όλα τα παιδιά μαζί.

………………………………….

Μήτε το κλάμα μήτε το τραγούδι

μήτε η σιωπή

δε σβήνουν τ’ άδικο και τη ντροπή…»

 Δέσποινα Παπαδοπούλου 11 Νοέμβρη 2023

Δείτε περισσότερα

Σχετικά Άρθρα

Back to top button