Περιοδικό

Η γιαγιά που έσωσε 2.500 παιδιά

Η γιαγιά που έσωσε 2.500 παιδιά

 

Επιμέλεια Θ. Δημητριάδη

 

Το πρόσωπο ενός αγγέλου: H μοναδική ιστορία της αφανούς ηρωίδας που έσωσε 2.500 παιδάκια από θαλάμους αερίων.

Ακριβώς γι ‘αυτόν τον λόγο η πολωνική κυβέρνηση πρότεινε να την ανεβάσουν στο βαθμό της εθνικής ηρωίδας. Μια πρόταση που ψηφίστηκε ομόφωνα από τη Γερουσία. Τα κυριότερα θύματα των πολέμων είναι τα παιδιά, τα οποία διαχωρίζονται κάθε χρόνο από τις οικογένειές τους και καθίστανται ακόμη πιο αδύναμα και πιο ευάλωτα. Το Ολοκαύτωμα ήταν μια από τις πιο βίαιες, σκληρές και καταστροφικές περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας, οι οποίες έφεραν τη ζωή τουλάχιστον 1,5 εκατομμυρίου Εβραίων, αναπήρων, Πολωνών και Σοβιετικών παιδιών. Αλλά εν μέσω αυτής της καταστροφής και του πόνου, οι ήρωες και οι άγγελοι έδωσαν δύναμη στους αδύναμους και οδήγησαν τη σωτηρία των ανυπεράσπιστων. Μεταξύ αυτών των ηρώων και η Irena Sendler.

 

Η Irena ήταν πολωνέζα νοσοκόμα, η οποία κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος έκανε το καλύτερό της για να σώσει περισσότερα από 2.500 εβραϊκά παιδιά που θα πέθαιναν χωρίς τη βοήθειά της.

Γεννήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 1910 στη Βαρσοβία της Πολωνίας. Ο πατέρας της, ο Stanislaw Krzyżanowski, ήταν γνωστός και διάσημος γιατρός που πέθανε από τυφοειδή όταν η Ειρήνα ήταν 7 χρονών. Είχε αρρωστήσει μετά από επισκέψεις να θεραπεύσει μερικούς ασθενείς, τους οποίους άλλοι γιατροί είχαν αρνηθεί να επισκεφθούν, λόγω της μεταδοτικής νόσου τους.

Αυτή η πράξη επηρέασε βαθιά την κόρη του Ειρήνη , η οποία αποφάσισε να κάνει ό, τι είναι δυνατόν για να βοηθήσει τους φτωχότερους και τους πιο άπορους. Και το έκανε, γιατί όταν οι Εβραίοι της Βαρσοβίας ήταν κλειδωμένοι στα γκέτο, προσχώρησε στην ΟΤΑΕΓΟΤΑ (Επιτροπή Εβραϊκής Βοήθειας). Εργαζόμενη στην υπηρεσία κοινωνικής βοήθειας του δήμου, είχε αμέσως την ευκαιρία να εισέλθει και να αποχωρήσει από το γκέτο, ντυμένη ως νοσοκόμα. Θα μπορούσε επίσης να φέρει τρόφιμα, φάρμακα, ρούχα και εμβόλια.

Από την αρχή, μαζί με άλλους συνεργάτες, μετέφερε τα παιδιά από τα γκέτο, τοποθετώντας τα στα ορφανοτροφεία και στις οικογένειες των αναδόχων, οι οποίες τους κράτησαν μακριά από τους Ναζί και το βέβαιο θάνατο.

Για να γίνει αυτό, ενεργοποίησε όλα τα μέσα που είχε στη διάθεσή της: έκρυψε τα μικρά παιδιά στα ασθενοφόρα που είχαν ήδη καταλάβει οι τραυματίες, στα καροτσάκια, στα φέρετρα και στις σακούλες σκουπιδιών, για να κάνει τις αρχές να πιστέψουν ότι ήταν νεκρά.

 

Ένας εθνικός ήρωας

Έσωσε περισσότερα από 2.500 παιδιά συνολικά. Ακριβώς γι ‘αυτόν τον λόγο η πολωνική κυβέρνηση πρότεινε να την ανεβάσουν στο βαθμό της εθνικής ηρωίδας. Μια πρόταση που ψηφίστηκε ομόφωνα από τη Γερουσία. Το 2007 της απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.

Η Ιρένα εργαζόταν στην Κοινωνική Πρόνοια και από τη θέση αυτή μπορούσε να μπαίνει καθημερινά στο γκέτο, με την άδεια των αρχών κατοχής, για να ελέγχει την κατάσταση της υγείας των εγκλείστων και τις συνθήκες υγιεινής που επικρατούσαν εκεί. Δεν άργησε να έρθει σε επαφή με την αντιστασιακή οργάνωση «των υπονόμων» Zegota. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, το μόνο που έπρεπε να κάνει ήταν να βρει κάποιον τρόπο για να απομακρύνει κρυφά όσα παιδάκια μπορούσε από το γκέτο και να αλλάξει την προδιαγεγραμμένη μοίρα τους, που ήταν ο φρικτός θάνατος στους θαλάμους αερίων της Τρεμπλίνκα.

Έκρυβε ένα παιδί την ημέρα στον διπλό πάτο του αναπηρικού καροτσιού, με το οποίο φαινόταν μεν ότι κουβαλούσε τα πράγματά της, αλλά στην πραγματικότητα, στον διπλό του πάτο, έκρυβε κάθε φορά που έβγαινε και από ένα παιδάκι. Ως εργαζόμενη στην Κοινωνική Πρόνοια μπορούσε να μπει και να επιδιορθώσει κάποιο σπασμένο παράθυρο μέσα στο γκέτο, ή να μπει με την ιδιότητα της νοσοκόμας για να δώσει κάποια ασπιρίνη σε όποιον είχε πυρετό. Επάνω στο καροτσάκι που έσερνε, δέσποζε μια δερμάτινη παλιά τσάντα γιατρού γεμάτη σύριγγες και κάποια φάρμακα…

Η λεπτή αυτή 33χρονη γυναίκα από την Κοινωνική Πρόνοια με τα όμορφα χαρακτηριστικά, ντυμένη με τη στολή της, περίμενε να ελέγξουν τα χαρτιά εισόδου της οι Γερμανοί στρατιώτες. Στο αριστερό της χέρι έσερνε με ένα λουρί ένα μεγαλόσωμο σκυλί και με το δεξί της τραβούσε ένα καροτσάκι με μια παλιά δερμάτινη ιατρική τσάντα. Ξαφνικά το σκυλί, σαν να το χτύπησε ηλεκτρικό ρεύμα στη θέα των στρατιωτών, άρχισε να γαβγίζει μανιασμένα και δυνατά. Μόλις ήρθε η σειρά της οι φρουροί κοίταξαν την άδεια και της έκαναν νόημα να περάσει. λέγοντας «Κάθε μέρα η ίδια ιστορία. Αυτή με το κωλόσκυλό της που μόλις βλέπει στρατιώτη αρχίζει και γαβγίζει σαν τρελό. Την επόμενη φορά σου δίνω τον λόγο μου, Όγκουστ, ότι θα το πυροβολήσω». Ο στρατιώτης των SS Κουρτ Κέλερ άναψε τσιγάρο και απευθύνθηκε στον συνάδελφό του, καθώς κοίταζε τη γυναίκα που απομακρυνόταν μέσα στο ανήλιαγο μπλοκ των πολυκατοικιών.

Είχε εκπαιδεύσει τον σκύλο της να γαβγίζει στους Γερμανούς στρατιώτες

Η γυναίκα, στην πρώτη στροφή, σταμάτησε, χαμήλωσε και άρχισε να χαϊδεύει και να φιλάει το σκυλί της: «Αγάπη μου, Στάνι, έτσι σε θέλω. Όποτε τους βλέπεις να τους γαβγίζεις». Το είχε εκπαιδεύσει για τον σκοπό της. Όταν συναντούσε Γερμανό στρατιώτη να γαβγίζει δυνατά. Τα γαβγίσματά του, έκρυβαν τους όποιους θορύβους μπορεί κάποιο βρέφος ή παιδάκι να έκανε ενώ το έβγαζε παραχωμένο στον μυστικό πάτο του καροτσιού της. Ο Στάνι κούνησε ζωηρά την ουρά του, σαν να καταλάβαινε τι του έλεγε. Εκείνη τη μέρα θα έσωζε την Εσθήρ. Ένα τρίχρονο κοριτσάκι. Όταν θα πήγαινε σπίτι της θα το έβγαζε από το καρότσι και θα το παρέδιδε σε κάποιο μέλος της αντίστασης που θα το φυγάδευε. Στη συνέχεια θα έγραφε το ονοματάκι του, όπως έκανε με όλα τα παιδιά που έβγαζε από το γκέτο, σε ένα χαρτί, θα το έβαζε σε ένα βαζάκι μαζί με τα στοιχεία των γονιών του και θα το έθαβε σε μια συγκεκριμένη μεριά της αυλής της.

Μετά τον πόλεμο ίσως το παιδί να είχε την τύχη να ξανασμίξει με τους γονείς του. Στο διαμέρισμα η Εσθήρ, σαν να ένιωθε τον οικτρό αποχωρισμό, πλάνταξε στο κλάμα. Η Ιρένα είπε στους γονείς πως θα πρέπει να την ηρεμήσει και έβγαλε από την παλιά ιατρική τσάντα, που άνηκε στον πατέρα της, μια σύριγγα με ένα διάφανο υγρό. «Μη φοβάστε, θα ξυπνήσει σε μια ώρα, όταν θα είναι πλέον ασφαλής», τους είπε και, προσεκτικά, πίεσε τη μύτη της βελόνας στο τρυφερό δέρμα της μικρούλας.

 

Πως κατάλαβαν οι Γερμανοί τι έκανε

Μια καταραμένη πέτρα μπροστά στην υψωμένη μπάρα του σημείου ελέγχου του στρατοπέδου συγκέντρωσης, η πίσω ρόδα από το καροτσάκι σηκώθηκε επικίνδυνα. Πριν η Ιρένα καταφέρει να το μαζέψει, εκείνο έπεσε με πάταγο και άνοιξε. Το χεράκι ενός ναρκωμένου παιδιού εμφανίσθηκε να εξέχει από τον διπλό πάτο του. Οι Γερμανοί τα κατάλαβαν όλα. Αμέσως συνέλαβαν τη γυναίκα που έβγαινε από το γκέτο και, με γροθιές και κλωτσιές, την οδήγησαν στα κεντρικά της Γκεστάπο, στο κτίριο που είχε χτιστεί το 1927, στην οδό Al. Szucha 25.  Ένας στρατιώτης σκότωσε επιτόπου τον σκύλο και το παιδί στο καροτσάκι. Ο στρατιώτης των SS Κούρτ Κέλερ που είδε το περιστατικό μέσα από το φυλάκιο, όπου είχε μπει για να ζεσταθεί, βγήκε τρέχοντας, ύψωσε το τουφέκι του και σκότωσε ακαριαία το καφετί σκυλί που γάβγιζε δαιμονισμένα. Το ναρκωμένο παιδάκι δεν τον δυσκόλεψε. Με μίσος σήκωσε τον υποκόπανο και τον κατέβασε πολλές φορές στο κεφάλι του. Ύστερα διέταξε κάποιους αποσβολωμένους Εβραίους από απέναντι, που είχαν βγάλει τα καπέλα τους και είχαν σκύψει το κεφάλι, να μαζέψουν τα πτώματα. Και εκείνοι έτρεξαν, δίχως να φανεί ότι έκλαιγαν…

 

Τα απάνθρωπα βασανιστήρια στα κρατητήρια

Η Ιρένα Ζέντλερ βασανίστηκε απάνθρωπα στα κρατητήρια. Της έσπασαν κάθε κόκαλο από τα χέρια και τα πόδια. Της έσβησαν τσιγάρα στο στήθος, την στραγγάλιζαν εικονικά μέσα σε μια μπανιέρα με βρωμόνερα. Ο βούρδουλας χαράκωσε κάθε πόντο του κορμιού της. Και αφού είδαν ότι δεν μαρτυράει τους συνεργάτες της και δεν αποκαλύπτει πόσα και ποια παιδάκια είχε καταφέρει να βγάλει από το γκέτο, την έβαλαν στη λίστα των μελλοθανάτων. Εκεί θα την περίμενε ο δήμιος στην πίσω αυλή του κτιρίου, όπως συνήθιζε να εκτελεί η Γκεστάπο.

 

Πώς επέζησε

Κάποιος Γερμανός υπαξιωματικός, σε ένα υπόγειο γραφείο στην Al. Szucha 25, είχε εθιστεί στον τζόγο και χρωστούσε πολλά. Η εβραϊκή κοινότητα, με κάθε μυστικότητα, προσφέρθηκε να τον βοηθήσει να αποπληρώσει τα χρέη του, αρκεί κάθε εβδομάδα το όνομα Ιρένα Ζέντλερ να πήγαινε όλο και χαμηλότερα στη λίστα των μελλοθανάτων… Έτσι, η γυναίκα αυτή επέζησε τελικά, για να την τιμήσουν ως μια πραγματική ηρωίδα!

Δείτε περισσότερα

Σχετικά Άρθρα

Back to top button