Οι πασχαλίτσες (όμορφες και γουρλίδικες)

Οι πασχαλίτσες

Γράφει ο Θόδωρος Δημητριάδης

Οι μέρες του Πάσχα είναι συνδεδεμένο με ένα έντομο, την γνωστή μας πασχαλίτσα!  Πρόκειται για ένα από τα πιο όμορφα και αγαπημένα έντομα μικρών και μεγάλων. Πολλοί της παλαιότερης γενιάς την γνωρίζουν ως λαμπρίτσα. Αν και δεν αγαπούν όλοι τα σκαθάρια, οι πασχαλίτσες γενικά αντιμετωπίζονται με συμπάθεια . Συναρπάζουν τα παιδιά, ενώ οι κηπουροί και οι αγρότες τις υποδέχονται με ανοιχτές αγκάλες. Τι τις κάνει τόσο αγαπητές;

Οι πασχαλίτσες πέφτουν σε χειμερία νάρκη το χειμώνα. Καθώς οι μέρες μικραίνουν και η θερμοκρασία πέφτει μαζεύονται πολλές μαζί, σε σκοτεινά προφυλαγμένα σημεία, όπως κάτω από τον φλοιό των κορμών ή από φύλλα. Όταν ξυπνήσουν γεννούν πολλά – πολλά αυγά.

Η πασχαλίτσα φέρνει γούρι. Όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε πολλές χώρες σ’ όλο τον κόσμο. Πραγματικά δεν ξέρουμε αν η Πασχαλίτσα φέρνει γούρι γενικά, σε όλους τους ανθρώπους, αλλά σίγουρα φέρνει στους αγρότες. Κι αυτό γιατί η πασχαλίτσα είναι ο Νο 1 εχθρός της φυλλοξήρας και της μελίγκρας. Για το λόγο αυτό, πασχαλίτσες διατίθενται προς πώληση σε γεωργούς που εφαρμόζουν βιολογικές μεθόδους καλλιέργειας και δεν επιτρέπεται να ψεκάσουν. Σε πολλά νηπιαγωγεία τα παιδάκια μαθαίνουν το στιχάκι: Πέτα – πέτα πασχαλίτσα να μου φέρεις παπουτσάκια με τα δυο σου τα φτεράκια!

Στα τέλη του 19ου αιώνα, κάποια έντομα που λέγονται κοχενίλλες εισάχθηκαν κατά λάθος από την Αυστραλία στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Τα βλαβερά αυτά έντομα πολλαπλασιάστηκαν τόσο γρήγορα ώστε απειλούσαν να εξαλείψουν όλους τους οπωρώνες εσπεριδοειδών καταστρέφοντας τη συστηματική καλλιέργειά τους. Ένας εντομολόγος, γνωρίζοντας ότι στη χώρα από την οποία καταγόταν αυτό το έντομο δεν απειλούσε τις σοδειές, πήγε στην Αυστραλία αναζητώντας το φυσικό εχθρό του. Διαπίστωσε ότι ήταν μια πασχαλίτσα, το είδος Rodolia cardinalis. Έστειλε στην Καλιφόρνια περίπου 500 τέτοιες πασχαλίτσες-σκαθάρια, και μέσα σε έναν χρόνο οι κοχενίλλες είχαν σχεδόν εξαλειφθεί. Οι οπωρώνες με τα εσπεριδοειδή σώθηκαν.

Μολονότι οι πασχαλίτσες απεικονίζονται συνήθως ως κόκκινες με μαύρα στίγματα, τα περίπου 5.000 είδη στην πραγματικότητα παρουσιάζουν ποικιλία συνδυασμών όσον αφορά το χρώμα και τα στίγματα. Μερικά είδη είναι πορτοκαλί ή κίτρινα με μαύρα στίγματα. Άλλα είναι μαύρα με κόκκινα στίγματα. Υπάρχουν και λίγα που δεν έχουν καθόλου στίγματα. Άλλα πάλι φέρουν στίγματα που θυμίζουν σκακιέρα.

Στην Άπω Ανατολή, θεωρούν πως αν τις συλλάβουν και τις αφήσουν στην συνέχεια ελεύθερες, θα πετούν προς την αληθινή αγάπη του ενδιαφερομένου, μεταφέροντας το μήνυμά του. Ο αριθμός των κηλίδων στην πλάτη της πασχαλίτσας, θεωρείται πως συμβολίζει τον αριθμό των μηνών που θα παρέλθουν προκειμένου να πραγματοποιηθεί η ευχή της αγάπης.
Σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις φέρνει γούρι και είναι από τα ελάχιστα έντομα που επιθυμεί κάποιος να κρατήσει στο χέρι του.
Στην Ιταλία, όταν μια πασχαλίτσα πετά στο υπνοδωμάτιο, λέγεται πως θα φέρει καλή τύχη , και σε άλλους τόπους όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Δανία και στη Ρωσία, έχει απαθανατιστεί σε παιδικά βιβλία.

Υπάρχει ένας θρύλος που τη συνδέει με την θρησκεία και πρέπει να ξεκίνησε κατά την περίοδο του Μεσαίωνα. Ο θρύλος λέει ότι κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, οι αγρότες προσευχήθηκαν στην Παναγία να σώσει τις καλλιέργειές τους από επιδρομή παράσιτων εντόμων. Σύντομα, κατέφθασαν σμήνη από πασχαλίτσες και εξολόθρευσαν τα παράσιτα, σώζοντας τις καλλιέργειες. Έκτοτε, η πασχαλίτσα έγινε γνωστή ως «σκαθάρι της Παναγίας». Μάλιστα λέγεται πως τα χρώματά της εκδηλώνουν τα συναισθήματα της Παναγίας, άλλοτε χαρούμενα (κόκκινο ή πορτοκαλί) κι άλλοτε πένθιμα για το θάνατο του Ιησού (μαύρες βούλες).
Είναι γνωστή στους χριστιανούς και ως το «Πουλί της Παναγίας» ή «Μικρή Αγελάδα του Θεού», ή το «Ζώο του Κυρίου μας».
Στις μουσουλμανικές περιοχές λέγεται ότι είναι συνώνυμο της τύχης.
Σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, η θέα μιας πασχαλίτσα είναι είτε μια πρόσκληση για να κάνει κάποιος μια ευχή ή ένα σημάδι ότι μια ευχή σύντομα θα εκπληρωθεί.
Τα χρώματά της συνδέονται με την περίοδο του Πάσχα, τα κόκκινα αυγά και το πένθος, εξ ου και μία ακόμη πιθανή εκδοχή με την ονομασία της.