Και η Σκανδιναβία έχει προβλήματα με τους μετανάστες

Και η Σκανδιναβία έχει προβλήματα με τους μετανάστες

 Γράφει ο Θόδωρος Δημητριάδης

Η εικόνα των σκανδιναβικών χωρών ως προτύπων ευημερίας και κοινωνικής ισότητας φαίνεται να κλονίζεται, αποκαλύπτοντας εργασιακές προκλήσεις που μοιάζουν με αυτές της Νότιας Ευρώπης. Τα στοιχεία από τη Σουηδία και τη Φινλανδία, χώρες με υψηλή φήμη για την ποιότητα ζωής και την οικονομική σταθερότητα, δείχνουν προβλήματα στην αγορά εργασίας, με υψηλή ανεργία και αδυναμία πλήρους αξιοποίησης του εργατικού δυναμικού. Παρά τις φαινομενικά μεγάλες διαφορές στις οικονομικές και κοινωνικές δομές, οι σκανδιναβικές χώρες, όπως η Σουηδία και η Φινλανδία, παρουσιάζουν ποσοστά ανεργίας συγκρίσιμα με αυτά της Ισπανίας (11,2%) και της Ελλάδας (9,3%). Ειδικότερα, η Φινλανδία έχει ποσοστό ανεργίας 8,7%, η Σουηδία 8,5%, η Δανία 6,75% και η Νορβηγία 4%. Επιπλέον, ο δείκτης που μετρά τη συνολική απώλεια εργατικού δυναμικού δείχνει ότι η Φινλανδία (18,3%) και η Σουηδία (17,6%) βρίσκονται πολύ κοντά στην Ισπανία (19,4%), την υψηλότερη μεταξύ των χωρών της ΕΕ.

Ένας από τους κύριους λόγους για τα παραπάνω προβλήματα είναι η αποτυχία ενσωμάτωσης των μεταναστών στις αγορές εργασίας των σκανδιναβικών χωρών. Στη Φινλανδία, οι μετανάστες αποτελούν περίπου το 7% του πληθυσμού, αλλά οι δείκτες ανεργίας τους παραμένουν πολύ υψηλοί. Η ανεργία νέων μεταναστών εκτός ΕΕ είναι στο 28,7% στη Φινλανδία, στο 28% στη Σουηδία και στο 24% στην Ισπανία. Συνολικά η ανεργία γενικού πληθυσμού μεταναστών είναι σημαντικά υψηλότερη από την εγχώρια εργατική δύναμη. Η αδυναμία ενσωμάτωσης οδηγεί συχνά τους μετανάστες στην αδήλωτη εργασία, με αυξημένη παρουσία σε κλάδους όπως η οικοδομή και η οικιακή φροντίδα, σύμφωνα με την έρευνα «Innvandring og innvandrere i Norden 2016-2022». Όπως και η Ελλάδα, οι σκανδιναβικές χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, με γηράσκοντα πληθυσμό και αυξημένη εξάρτηση από τους μετανάστες για την κάλυψη των αναγκών σε εργατικό δυναμικό. Ωστόσο, η έλλειψη επαρκών πολιτικών ενσωμάτωσης δημιουργεί φαύλο κύκλο. Προκύπτει ανεργία και υποαπασχόληση μεταναστών. Οι μετανάστες συχνά εργάζονται σε θέσεις χαμηλής εξειδίκευσης και χαμηλών απολαβών, χωρίς δυνατότητες εξέλιξης. Επίσης υπάρχει μειωμένη συνεισφορά στο ασφαλιστικό σύστημα. Αυτό επιδεινώνει τις οικονομικές πιέσεις στα κοινωνικά συστήματα των χωρών αυτών.

Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει αρνητικά την ενσωμάτωση είναι η χαμηλή συμμετοχή των μεταναστών στην ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση. Στη Φινλανδία, μόνο το 13% των νέων μεταναστών συμμετέχει στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σε σύγκριση με το 30% στη Σουηδία. Οι μετανάστριες αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερα εμπόδια, με χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης και υψηλότερα επίπεδα αποκλεισμού από την αγορά εργασίας. Η ανάλυση δείχνει ότι ακόμη και οι χώρες με τα πιο προηγμένα κοινωνικά συστήματα, όπως η Σουηδία και η Φινλανδία, έχουν εργασιακές προκλήσεις που μοιάζουν με αυτές της Νότιας Ευρώπης.

Με άλλα λόγια, οι μετανάστες, ιδιαίτερα οι γυναίκες, στην πλειοψηφία τους δεν πηγαίνουν στο Γυμνάσιο, δεν μαθαίνουν εύκολα τη γλώσσα, πολλοί ασχολούνται στη μαύρη (αδήλωτη) εργασία, οι γυναίκες όσες δουλεύουν προτιμούν να κάνουν τις οικιακές βοηθούς, ακόμα κι αν δεν ξέρουν τη γλώσσα, και πολλοί να είναι άνεργοι και να ζουν με επιδόματα. Το κοινωνικό και το ασφαλιστικό σύστημα υποφέρουν διότι επιδοτούν πολλά λεφτά, χωρίς να έχουν έσοδα και οι Σκανδιναβοί έχουν προβλήματα από τους μετανάστες, που δεν προσαρμόζονται και δεν ενσωματώνονται στην κοινωνική και οικονομική ζωή.

Ο προβληματισμός με τους μετανάστες εκδηλώθηκε επίσημα πριν δύο χρόνια στη Σουηδία με σχέδια για την η ελαχιστοποίηση της εισόδου νέων μεταναστών. Σκοπεύει να τερματίσει το καθεστώς μόνιμης διαμονής για τους πρόσφυγες, χωρίς να κλείνει τις πόρτες σε εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Αυτά είχε δηλώσει η Σουηδέζα υπουργός Μετανάστευσης Μαρία Μάλμερ Στένεγραντ σε συνέντευξη στη γαλλική εφημερίδα  Le Figaro.

«Πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε την άφιξη νέων προσφύγων στη Σουηδία. «Αντιμετωπίζουμε μια μεγάλη πρόκληση, αυτήν της επιτυχούς ενσωμάτωσης των μεταναστών που βρίσκονται ήδη εδώ. Μέχρι στιγμής, δεν τα καταφέρνουμε. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε την άφιξη νέων αιτούντων άσυλο. Πρέπει να αρχίσουμε να αναλαμβάνουμε την ευθύνη, έπειτα από πολλά χρόνια μη απαιτητικών πολιτικών ένταξης και υπερβολικής μετανάστευσης, που είχαν ως αποτέλεσμα τον διαχωρισμό, τον αποκλεισμό και την αύξηση της εγκληματικότητας».
Επισημαίνοντας τη μέχρι σήμερα «γενναιόδωρη» πολιτική της Σουηδίας, σημειώνει ότι για το άσυλο πρέπει πλέον να αντανακλά αυτό που γίνεται στην υπόλοιπη ΕΕ.

«Θέλουμε να μειώσουμε τη μετανάστευση που σχετίζεται με το άσυλο, ξεκινώντας με τη μείωση της ποσόστωσης των προσφύγων που εισάγονται, σε 900 ετησίως. Ωστόσο, εξακολουθούμε να είμαστε μία από τις χώρες της ΕΕ που δέχεται τους περισσότερους μετανάστες κατά κεφαλήν. Η Σουηδία δεν κλείνει εντελώς τις πόρτες της, καθώς χρειάζεται εργατικό δυναμικό υψηλής ειδίκευσης, ερευνητές που θα είναι πάντα ευπρόσδεκτοι, ωστόσο σκοπεύει να τερματίσει το καθεστώς μόνιμης διαμονής για τους πρόσφυγες. «Θα πρέπει να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, εάν έχουν αλλάξει οι συνθήκες στη χώρα τους και δεν χρειάζονται πλέον προστασία».

Αυτά αναφέρει, τονίζοντας την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να εκδιώξει παράνομους μετανάστες και ανθρώπους, των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί.
Αρνείται άσκηση πίεσης από το ακροδεξιό κόμμα, υποστηρίζοντας ότι και τα τέσσερα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού συμφωνούν πλήρως σε όλα τα σημεία του προγράμματος, που θεσπίστηκε για μια αναγκαία αλλαγή στην πολιτική για το άσυλο, την οποία, όπως σημειώνει, υποστηρίζει και μεγάλο μέρος του σουηδικού πληθυσμού.
Ως προς το πώς μπορεί η Ευρώπη να ανταποκριθεί στην πρόκληση της υποδοχής των αιτούντων άσυλο αναφέρει:

«Με τα χρόνια, έχουμε γίνει μάρτυρες τραγικών θανάτων, όταν οι μετανάστες διασχίζουν επικίνδυνες διαδρομές στη Μεσόγειο. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι πρέπει να κάνουμε ακόμη περισσότερα για να καταπολεμήσουμε τις εγκληματικές ομάδες, που εκμεταλλεύονται την ευπάθεια των μεταναστών και τους φέρνουν στην Ευρώπη με επισφαλή σκάφη. Η ΕΕ πρέπει επίσης να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την καταπολέμηση των αιτιών που αναγκάζουν τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη χώρα τους και να διασχίσουν τις επικίνδυνες οδούς της εξορίας. Η Σουηδία εργάζεται σκληρά για να προωθήσει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Οι τρίτες χώρες πρέπει να συνεργαστούν για να επιταχύνουν την υποδοχή των υπηκόων τους, των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί. Επί του παρόντος, περίπου δύο στους τρεις μετανάστες στην Ευρώπη δεν χρειάζονται προστασία».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ και ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ 12-4-23).